Bescheidenheid vraagt ook van mannen aandacht voor hun eigen blik, kleding en gedrag. In Soerah an-Noor spreekt Allaah de gelovige mannen aan op het neerslaan van hun blikken en het bewaken van hun kuisheid. Wie over de hijaab spreekt, heeft daarom ook een persoonlijke verantwoordelijkheid: de grenzen leren kennen en ze toepassen in het dagelijks leven.
De opdracht aan gelovige mannen
In an-Noor 24:30 worden mannen opgedragen hun blikken neer te slaan en hun kuisheid te bewaren. Het vers noemt dit zuiverder voor hen en herinnert eraan dat Allaah weet wat zij doen. Daarna volgt in vers 31 de aanspreking van gelovige vrouwen. De eigen verantwoordelijkheid van een man hangt dus niet af van hoe iemand anders gekleed gaat.
Dat vraagt om bewuste keuzes op straat, tijdens het werk en op een scherm. Wie merkt dat hij blijft kijken naar iets wat hij hoort te vermijden, kan zijn blik afwenden en verdergaan. Hetzelfde geldt voor het opnieuw openen of opzoeken van zulke beelden. De praktische toepassing begint bij de momenten waarop je zelf invloed hebt op wat je bekijkt.
Jarir ibn Abdillaah vroeg de Profeet ﷺ (vrede en zegeningen van Allaah zij met hem) naar een onverwachte blik. Volgens Sahih Muslim 2159b kreeg hij de opdracht zijn blik af te wenden. Een onbedoeld waarnemen is daarmee geen aanleiding om bewust te blijven kijken. Het antwoord geeft een concrete handeling: wend je blik af.
Wat het neerslaan van de blik beschermt
In de gepubliceerde weergave van zijn uitleg over ‘Garandeer mij zes zaken’ noemt Shaykh Abd ar-Razzaaq al-Badr verschillende vruchten van het neerslaan van de blik: zoetheid van geloof, licht en kracht in het hart en zuivering van de ziel. Hij noemt ook bescherming tegen het verlangen naar het verbodene. Dit is een samenvatting van zijn uitleg, geen afzonderlijk aan de Profeet toegeschreven citaat.
Een praktische stap is om accounts of beelden die je telkens naar hetzelfde trekken niet te blijven opzoeken. Je kunt een account ontvolgen, een app sluiten of een gesprek een andere richting geven. Daarbij blijft een respectvolle omgang met anderen belangrijk. Je eigen blik bewaken geeft geen reden om iemand te beledigen of publiekelijk te vernederen.
De ‘awrah geldt ook buiten het gebed
Met ‘awrah worden hier de lichaamsdelen bedoeld die tegenover anderen bedekt moeten blijven. Shaykh Ibn Baz legt in zijn antwoord over de ‘awrah van de man uit dat deze tussen de navel en de knie ligt, zowel binnen als buiten het gebed. Hij rekent de dijen daartoe. Hij vermeldt dat sommige geleerden anders over de dij denken, maar kiest de opvatting dat deze bedekt moet worden en noemt dit de positie van de meerderheid.
Zijn antwoord bespreekt uitdrukkelijk korte kleding bij sport. Volgens zijn uitleg wordt het tonen van de dijen niet toegestaan doordat mensen het bij voetbal, worstelen of in een gezelschap gewoon zijn gaan vinden. Voor het gebed noemt hij bovendien het bedekken van de schouders, of een daarvan, wanneer men daartoe in staat is. De grens van de ‘awrah is dus niet de volledige beschrijving van passende gebedskleding.
Controleer sport- en dagelijkse kleding ook tijdens zitten, bukken en bewegen. Een broek die staand voldoende lijkt, kan bij een oefening omhoogschuiven. Een laag zittende tailleband kan bij het buigen huid blootleggen. Kies een pasvorm en lengte die ook bij die bewegingen bedekking bieden. Dit zijn praktische aandachtspunten bij het toepassen van de besproken uitleg.
Ruim en voldoende bedekkend
Shaykh Sulaymaan ar-Ruhayli bespreekt in Kitaab al-Libaas wa az-Zeenah het dragen van een broek. Hij waarschuwt voor een zeer strakke broek die tekent wat eronder zit en voor kleding die de ‘awrah blootlegt, ook door doorschijnendheid. Het gaat hier om de manier waarop het kledingstuk bedekt; een broek op zichzelf is niet automatisch verboden.
Let daarom naast de lengte ook op de stof en de ruimte die kleding biedt. Bedekking moet in de praktijk functioneren. Een langere buitenlaag of een ruimere broek kan helpen wanneer een kledingstuk sterk aftekent. Deze aandachtspunten horen ook bij kleding die je voor een foto of video draagt: bekijk wat er daadwerkelijk zichtbaar wordt voordat je iets deelt.
De lengte van mannenkleding en isbaal
Isbaal duidt hier op het onder de enkels laten hangen van mannenkleding. Sahih al-Bukhari 5787 bevat een waarschuwing over wat van de izaar onder de enkels komt. Een izaar is een omslagdoek voor het onderlichaam. In Sahih al-Bukhari 5784 staat daarnaast een ernstige waarschuwing tegen het uit hoogmoed meeslepen van kleding.
Shaykh Abd al-Azeez ar-Rayyis legt in zijn antwoord op Islamancient uit dat de bespreking niet beperkt blijft tot een izaar. Hij betrekt er ook broeken en andere kleding bij en adviseert de kleding boven de enkels te houden. Hij beschouwt isbaal ook zonder hoogmoed als verboden; met hoogmoed is het volgens hem ernstiger.
Over isbaal zonder hoogmoed bestaat verschil van mening onder geleerden. Het gelinkte overzicht van Islamweb bespreekt naast het verbod ook de opvatting die het zonder hoogmoed als afkeurenswaardig beoordeelt. Ar-Rayyis’ oordeel wordt hier daarom aan hem toegeschreven. Neem de waarschuwingen serieus, maar leid uit de lengte van iemands kleding niet zomaar af wat er in zijn hart zit.
Begin bij je eigen keuzes
Bescheidenheid krijgt vorm in dagelijkse handelingen: je blik afwenden, passende kleding kiezen en rekening houden met wat zichtbaar wordt. Je kunt vandaag je sportkleding controleren, een kledingstuk laten aanpassen of stoppen met het opzoeken van bepaalde beelden. Kleine, concrete veranderingen maken het gemakkelijker om wat je leert ook werkelijk toe te passen.
Wanneer je iemand adviseert, doe dat met kennis en respect. Houd de aandacht ook bij je eigen gedrag en wees bereid zelf advies te ontvangen. Een gesprek over bescheidenheid heeft meer waarde wanneer het leidt tot zorgvuldig handelen dan wanneer het alleen gaat over de tekortkomingen van anderen.
Moge Allaah onze blikken en harten beschermen, ons voorzien van hayaa en ons standvastig maken in het gehoorzamen van Hem.
والله أعلم
Bronnen
- QoraanSoerah an-Noor 24:30 — de opdracht aan gelovige mannen
- HadithSahih Muslim 2159b — de onverwachte blik afwenden
- Abd ar-Razzaaq al-BadrUitleg van اضمنوا لي ستاً — gepubliceerde weergave op Tasfia Tarbia
- Ibn Bazحدود عورة الرجل في الصلاة وغيرها — de ‘awrah in en buiten het gebed
- Sulaymaan ar-RuhayliKitaab al-Libaas wa az-Zeenah
- HadithSahih al-Bukhari 5787 — de izaar onder de enkels
- HadithSahih al-Bukhari 5784 — kleding meeslepen uit hoogmoed
- Abd al-Azeez ar-Rayyisهل تدخل جميع الملابس في حكم إسبال الثوب؟ — isbaal bij verschillende kledingstukken
- Islamwebالموقف الشرعي من إسبال الإزار — overzicht van het verschil over isbaal
