Een kapsel kan iets kleins lijken, zeker wanneer je het overal om je heen ziet. Toch verdient ook deze keuze aandacht. De overleveringen bevatten een verbod op qaza‘: een gedeelte van het hoofd scheren en een ander gedeelte laten staan. Om dit zorgvuldig toe te passen, moeten we onderscheid maken tussen daadwerkelijk scheren en het haar alleen op verschillende lengtes knippen.
De aanwijzing van de Profeet ﷺ
Ibn ‘Umar vertelt dat de Profeet ﷺ (vrede en zegeningen van Allaah zij met hem) een jongen zag van wie een deel van het hoofd was geschoren en een ander deel was gelaten. Hij verbood dat en gaf de volgende aanwijzing, in vertaling:
Scheer het helemaal, of laat het helemaal.
Sunan Abi Dawud 4195; Sunan an-Nasaa’i 5048
Deze aanwijzing gaat over het gedeeltelijk scheren dat bij de jongen werd gezien. Zij verplicht een man niet om zijn hoofd kaal te scheren. Het laten staan van het haar wordt immers uitdrukkelijk als mogelijkheid genoemd. De overlevering biedt daarmee een uitgangspunt voor de bespreking van qaza‘.
Wat wordt met qaza‘ bedoeld?
Shaykh Ibn Baz legt in zijn bespreking van het hoofdstuk over qaza‘ uit dat het gaat om een deel van het hoofd scheren en een deel laten staan. Hij noemt verschillende vormen: de zijkanten scheren en het midden laten, het midden scheren en de zijkanten laten, of op verschillende plaatsen stukken scheren. De omschrijving is dus niet beperkt tot één bepaalde haarstijl.
In een afzonderlijk antwoord stelt Ibn Baz dat gedeeltelijk scheren en gedeeltelijk laten niet toegestaan is. Daarbij vermeldt hij dat sommige geleerden het als makroeh, afkeurenswaardig, beschouwen. Zelf begrijpt hij de uiterlijke betekenis van de overlevering als een verbod. Het oordeel dat hier wordt gevolgd, is daarmee herkenbaar aan zijn uitleg verbonden; er wordt geen overeenstemming van alle geleerden geclaimd.
Korter knippen is niet hetzelfde als scheren
Shaykh ‘Abd al-‘Azeez ar-Rayyis werd gevraagd naar het netjes korter knippen van de zijkanten zonder ze te scheren. Hij onderscheidt dat van qaza‘: volgens hem valt het inkorten van een deel van het haar ten opzichte van een ander deel niet onder die omschrijving. Verschillende haarlengtes zijn in zijn uitleg dus niet automatisch qaza‘.
Ar-Rayyis noemt daarnaast een afzonderlijke beperking: wanneer een kapsel verboden nabootsing inhoudt, kan het om die reden alsnog verboden zijn. Dat is een andere beoordeling dan de vraag of een deel van het hoofd geschoren is. Zijn antwoord geeft dus geen onbeperkte toestemming voor iedere stijl, maar maakt wel duidelijk dat knippen en scheren niet zonder meer gelijkgesteld worden.
Hoe zit het met een fade?
De naam ‘fade’ alleen vertelt niet precies wat de kapper doet. Als een deel van de zijkanten daadwerkelijk wordt kaalgeschoren terwijl bovenop haar blijft staan, komt dat overeen met de besproken omschrijving van qaza‘. Kijk daarom naar wat er daadwerkelijk wordt geschoren of geknipt; de naam van het kapsel is niet genoeg om het te beoordelen.
Wanneer het haar alleen geleidelijk korter wordt geknipt en nergens daadwerkelijk wordt geschoren, valt het lengteverschil volgens de aangehaalde uitleg van ar-Rayyis op zichzelf niet onder qaza‘. Daarom is een algemene uitspraak over alle fades te ruim. Het gaat om de uitvoering van het kapsel. Ook wordt in deze bronnen geen universele millimetergrens gegeven waarmee iedere stand van iedere tondeuse kan worden beoordeeld.
Maak vooraf duidelijke afspraken
Een praktische stap is om vóór het knippen uit te leggen wat je wilt vermijden. Vraag de kapper een deel van het hoofd niet kaal te scheren terwijl elders haar blijft staan. Bespreek het verschil tussen korter knippen en scheren, in plaats van alleen een populaire naam of voorbeeldfoto te noemen. Zo weet de kapper welke uitvoering je bedoelt.
Twijfel je over een concrete uitvoering, vraag dan iemand met kennis en geef een nauwkeurige beschrijving van wat er gebeurt. Alleen de naam van het kapsel kan onvoldoende zijn. Totdat je duidelijkheid hebt, kun je kiezen voor een eenvoudiger kapsel waarbij die twijfel niet speelt. Dat is een praktische manier om zorgvuldig met de aangehaalde aanwijzing om te gaan.
Ook aandacht voor de kapsels van kinderen
In zijn antwoord over het oordeel van qaza‘ roept ar-Rayyis ouders op hun kinderen op te voeden met het vermijden ervan. Hij bespreekt ook de invloed van wat in de omgeving gebruikelijk is en de druk die kinderen daardoor kunnen ervaren. Ouders kunnen daarom vooraf met hun kind en de kapper bespreken welk kapsel gekozen wordt.
Leg de reden rustig uit en help een passend alternatief te kiezen. Bij het adviseren van anderen hoort dezelfde zorgvuldigheid: kijk naar wat werkelijk is geschoren of geknipt, en houd het genoemde verschil in uitleg in gedachten. Een herinnering aan de Sunnah vraagt om betrouwbare kennis en een goede manier van spreken.
Moge Allaah ons uiterlijk en innerlijk verfraaien met gehoorzaamheid aan Hem en ons standvastig maken op de Sunnah.
والله أعلم
Bronnen
- HadithSunan Abi Dawud 4195 — scheer het helemaal of laat het helemaal
- HadithSunan an-Nasaa’i 5048 — het gedeeltelijk scheren van het hoofd
- Ibn Bazحرمة حلق بعض شعر الرأس وترك بعضه — het oordeel over gedeeltelijk scheren
- Ibn Bazباب النهي عن القزع — uitleg en voorbeelden van qaza‘
- ‘Abd al-‘Azeez ar-RayyisKorter knippen zonder scheren — het onderscheid met qaza‘
- ‘Abd al-‘Azeez ar-Rayyisما حكم القزع؟ — qaza‘ en de opvoeding van kinderen
