In gezelschap kan het gemakkelijk zijn om mee te doen aan aanbidding. Maar welke plaats geef je aan het gedenken van Allaah wanneer je alleen bent? Shaykh ‘Abdussalaam al-Shuway‘ir spoort in deze herinnering aan om ook verborgen goede daden te onderhouden: daden waarvoor je geen aandacht of waardering van mensen zoekt.
De herinnering van al-Shuway‘ir
Shaykh ‘Abdussalaam al-Shuway‘ir moedigt aan om juist op de momenten dat niemand je ziet aandacht te geven aan je aanbidding:
Streef ernaar dat je aanbidding in het verborgene groter is dan je aanbidding in het openbaar. Hier in de gebedsruimte verrichten we misschien meer aanbidding. Maar wanneer je alleen in je kamer bent of op een plek waar niemand je ziet, dan is dat de echte beproeving. Hoe meer je in het verborgene aanbidt, hoe oprechter je aanbidding is.
‘Abdussalaam al-Shuway‘ir
En wanneer iemand vreest uit pronkzucht te handelen, laat hem dan in het verborgene doen wat hij in het openbaar deed. Als iemand een riyal als liefdadigheid heeft gegeven en vreest dat hij dit uit pronkzucht deed, laat hem dan nog een riyal in het verborgene geven, want dat zuivert de eerste gift. Span je dus in om in het verborgene te aanbidden, in je kamer en op een afgelegen plek.
‘Abdussalaam al-Shuway‘ir
Een daad die mensen niet hoeven te zien
De herinnering nodigt uit tot zelfonderzoek. Zou je deze daad ook verrichten als niemand erover hoorde? Kun je iets goeds doen zonder het daarna te vertellen? Zulke vragen helpen om aandacht te geven aan je bedoeling. Zij zijn geen middel om de oprechtheid van anderen te meten; die kun je niet uit hun zichtbare daden aflezen.
In Sahih al-Bukhari 660 noemt de Profeet ﷺ (vrede en zegeningen van Allaah zij met hem) zeven soorten mensen die Allaah op de Dag des Oordeels schaduw zal geven. Daarbij noemt hij iemand die zo verborgen liefdadigheid geeft dat zijn linkerhand niet weet wat zijn rechterhand uitgeeft, en iemand die Allaah in afzondering gedenkt en wiens ogen zich met tranen vullen.
Die voorbeelden geven verborgen liefdadigheid en persoonlijk gedenken een duidelijke plaats. Dezelfde overlevering noemt ook iemand wiens hart aan de moskeeën verbonden is. Verborgen aanbidding en deelname aan het gezamenlijke religieuze leven kunnen dus naast elkaar bestaan.
Liefdadigheid en het bewaken van je bedoeling
Soerah al-Baqarah 2:271 noemt het openlijk geven van liefdadigheid goed, en zegt dat het verbergen ervan en het geven aan de armen beter voor jullie is. Het vers eindigt met de herinnering dat Allaah volledig op de hoogte is van wat jullie doen. Een gift hoeft niet zichtbaar te zijn voor mensen om bij Hem bekend te zijn.
Het voorbeeld van al-Shuway‘ir richt zich op iemand die bang is dat pronkzucht zijn gift beïnvloedde. Hij moedigt die persoon aan opnieuw te geven, nu in het verborgene. Het is een aansporing om de bedoeling te verzorgen. Maak van dit voorbeeld geen vaste rekensom waarbij ieder openbaar gegeven bedrag verplicht verdubbeld moet worden, of een garantie waarmee wij kunnen vaststellen dat een eerdere daad aanvaard is.
Ook betekent het niet dat een zichtbare goede daad vanzelf pronkzucht is. Het aangehaalde vers spreekt immers positief over openlijke liefdadigheid. Richt het zelfonderzoek op je eigen bedoeling en laat vermoedens over het innerlijk van anderen achterwege.
Begin met iets wat je kunt volhouden
Kies een bescheiden goede daad die je ook zonder publiek kunt onderhouden. Denk aan het lezen van de Qoraan op een rustig moment, een persoonlijke smeekbede of een gift waarvan je geen mededeling maakt. Dit zijn praktische voorbeelden om de herinnering toe te passen, geen voorgeschreven programma met een vast aantal of een bijzondere beloning voor een zelfgekozen schema.
In Sahih al-Bukhari 6464 leert de Profeet ﷺ dat de meest geliefde daden bij Allaah de daden zijn die worden volgehouden, ook wanneer ze weinig zijn. Je hoeft daarom niet met een zwaar plan te beginnen. Kies iets haalbaars en geef het regelmatig aandacht.
De aansporing om meer in het verborgene te aanbidden is geen reden om gezamenlijke verplichtingen te verwaarlozen. Geef zowel je verplichtingen als je persoonlijke aanbidding hun plaats. Het doel is dat je toewijding ook aanwezig blijft wanneer anderen je niet zien en er geen waardering van mensen tegenover staat.
Moge Allaah ons oprechtheid schenken, onze verborgen en zichtbare daden verbeteren en ons helpen standvastig te zijn in wat Hij liefheeft.
والله أعلم
